دستورهای شرطی (if, elif, else)

در پایتون، دستورات شرطی برای تصمیم‌گیری و اجرای بخش خاصی از کد بر اساس یک شرط استفاده می‌شوند. رایج‌ترین دستورات شرطی:

✅ ساختار if, elif, else

1. if – بررسی یک شرط

age = 20

if age >= 18:
    print("شما بزرگسال هستید.")

اگر شرط برقرار باشد، بدنه‌ی if اجرا می‌شود.

2. if...else – شرط همراه با حالت جایگزین

age = 15

if age >= 18:
    print("شما بزرگسال هستید.")
else:
    print("شما کودک هستید.")

اگر شرط برقرار نباشد، دستورهای داخل else اجرا می‌شوند.

3. if...elif...else – بررسی چندین شرط

score = 75

if score >= 90:
    print("عالی")
elif score >= 70:
    print("خوب")
elif score >= 50:
    print("قابل قبول")
else:
    print("مردود")

فقط اولین شرط درست اجرا می‌شود و بقیه بررسی نمی‌شوند.

💡 مثال عملی:

number = int(input("یک عدد وارد کنید: "))

if number > 0:
    print("عدد مثبت است.")
elif number < 0:
    print("عدد منفی است.")
else:
    print("عدد صفر است.")

⚠ نکات مهم:

• از : در انتهای خط شرط استفاده می‌کنیم.
• بلوک‌های if, elif, else باید با فاصله‌ی تورفتگی (indentation) نوشته شوند.
• می‌توان از عملگرهای منطقی (and, or, not) برای ترکیب شرایط استفاده کرد.

✅ تمرین پیشنهادی:

برنامه‌ای بنویسید که نمره‌ی کاربر را دریافت کند و:

• اگر بالاتر از 90 بود بنویسد “عالی”
• بین 70 تا 90 بود “خوب”
• کمتر از 70 بود “ضعیف”

📝 تمرین: گرفتن نمره از کاربر و ارزیابی آن

score = int(input("نمره‌ی خود را وارد کنید: "))

if score > 90:
    print("عالی 👏")
elif score >= 70:
    print("خوب 🙂")
else:
    print("ضعیف 😕")

📌 نکات:

• از int(input(...)) استفاده کردیم تا ورودی عددی دریافت کنیم.
• از elif برای بررسی شرط دوم (بین 70 تا 90) استفاده کردیم.
• در نهایت else برای همه‌ی نمرات پایین‌تر از 70.